“Koltuk patenti” aslında nedir?
Mobilya sektöründe çoğu üretici, yeni çıkardığı koltuk modelini korumak istediğinde “koltuk patenti almak” ister. Ancak hukuken koltuğun görünümünü (biçimi, hattı, dikiş ve desen detayı, süslemesi) koruyan işlem patent değil, endüstriyel tasarım tescilidir. Patent; yeni ve sanayiye uygulanabilen teknik bir buluş için verilir (örneğin yeni bir açılır-kapanır mekanizma). Koltuğun dış görünümü ise tasarım tescili ile korunur.
Kısacası: “Koltuk patenti” = koltuk tasarım tescili. İster koltuk, ister kanepe, berjer, yatak odası ya da mobilya takımı olsun; modelinizin taklidini engellemek için yapılması gereken işlem endüstriyel tasarım tescilidir. İmza Patent olarak bu süreci sizin adınıza başından sonuna yürütüyoruz.
Bu terim karışıklığı zararsız değildir: “patent” diye arama yapan bir üretici, kendi ürününe uymayan bir sürecin peşine düşüp aylar kaybedebilir. İki korumanın ayrıntılı karşılaştırması için Tasarım Tescili mi, Patent mi? sayfamıza bakabilirsiniz.
Koltuğunuzun hangi özellikleri korunur?
Tasarım tescili, modelin gözle görülen tüm ayırt edici özelliklerini kapsar:
- ✓ Genel silüet ve oturum formu
- ✓ Kolçak biçimi, sırtlık hattı ve ayak tasarımı
- ✓ Dikiş deseni, kapitone düzeni ve nakış detayları
- ✓ Kumaş üzerindeki özgün desenler
- ✓ Ahşap oyma, kabara ve süsleme unsurları
Buna karşılık koltuğun oturma işlevi gibi zorunlu teknik özellikleri tasarım tescili ile tekelleştirilemez. Korunan şey işlev değil, o işlevi yerine getirirken seçtiğiniz özgün görünümdür.
Neden koltuk modelinizi tescil ettirmelisiniz?
- ✓ Yeni koltuk / kanepe modeliniz üzerinde münhasır hak
- ✓ Fuarda veya piyasada taklit edilmeye karşı hukuki koruma
- ✓ Taklit üreticilere karşı ihtar ve dava hakkı
- ✓ Modelinizi devredebilme ve lisanslayabilme imkânı
- ✓ Bayi ve ihracat görüşmelerinde belgeli özgünlük
- ✓ Markanızın piyasada ayırt ediciliği ve değeri
Ne zaman başvurmalısınız?
Kural basit: modeli piyasaya çıkarmadan önce. Tasarım tescili başvuru tarihine göre hak sağlar; kim önce başvurduysa öncelik onundur. Fuarda ilk kez sergilenen bir modelin benzerinin haftalar içinde başka bir vitrinde görünmesi, İnegöl'de sık yaşanan bir durumdur.
Modelinizi zaten sergilediyseniz henüz geç değil: kanun, tasarım sahibinin kendi yaptığı açıklamalar için 12 aylık bir istisna tanır. Bu süre içinde başvurursanız kendi tanıtımınız yeniliğinizi ortadan kaldırmaz. Ancak 12 ay dolduğunda model kalıcı olarak tescil edilemez hâle gelir — ve bu süre boyunca bir rakibinizin benzer modeli kendi adına tescil ettirme riski sürer.
Koltuk tasarım tescili süreci
| Aşama | Ne oluyor? |
|---|---|
| 1. Ön araştırma | Modelin yenilik ve ayırt edicilik taşıyıp taşımadığı değerlendirilir, benzer tasarımlar taranır. |
| 2. Görsel hazırlığı | Koltuğun önden, yandan, arkadan, üstten ve perspektif görünümleri tescile uygun biçimde hazırlanır. |
| 3. Başvuru | Locarno sınıfı belirlenerek TÜRKPATENT'e başvurulur; koruma bu tarihte başlar. |
| 4. İnceleme | Kurum başvuruyu şekli yönden ve yenilik kriteri bakımından inceler. |
| 5. Bültende yayım | Tasarım yayımlanır; üçüncü kişilerin itirazı için 3 aylık süre işler. |
| 6. Tescil belgesi | İtiraz yoksa veya itiraz reddedilirse tasarım tescil belgeniz düzenlenir. |
Süreçteki tüm yazışmaları, süre takibini ve olası itirazlara verilecek cevapları biz yürütüyoruz; sizden yalnızca modelin görselleri ve kısa bir bilgi formu isteniyor.
Fotoğraflar korumanızı belirler
Tasarım tescilinde koruma kapsamını metin değil görseller çizer. Başvuruda yer almayan bir açı, korunmayan bir açıdır. Koltuk fotoğraflarında dikkat ettiğimiz noktalar:
- ✓ Sade, tercihen düz renk zemin — oda dekoru veya halı görünmemeli
- ✓ Gölge ve yansımaların modelin hatlarını gizlememesi
- ✓ Görsel üzerinde marka, logo veya ölçü yazısı bulunmaması
- ✓ Kapitone ve dikiş detaylarının seçilebildiği çözünürlük
- ✓ Açılır-kapanır modellerde her iki konumun ayrı gösterilmesi
Kataloğunuz için çektirdiğiniz fotoğraflar çoğu zaman yeterli olur; uygun olup olmadığını başvuru öncesi biz kontrol ederiz.
Tüm koleksiyonu tek başvuruda koruyun
Aynı Locarno sınıfına giren birden çok tasarım tek bir çoklu başvuruda toplanabilir. Sezon başında on beş yeni model çıkaran bir üretici, bunların tamamını tek başvuruda koruyarak her modeli ayrı ayrı başvurmaya kıyasla ciddi tasarruf sağlar. İnegöl'deki üreticilerle çalışırken en sık kullandığımız yöntem budur: koleksiyon çıkmadan önce toplu başvuru.
Koruma süresi
Koltuk tasarım tesciliniz başvuru tarihinden itibaren 5 yıl korur ve 5'er yıllık dönemlerle yenilenerek toplam 25 yıla kadar uzatılabilir. Mobilyada model ömrü genellikle bundan kısadır; pratikte ilk 5 yıllık dönem çoğu model için yeterli olur, satmaya devam eden klasikleşmiş modeller ise yenilenir. Yenileme dönemi gelmeden sizi biz hatırlatırız.
Ücreti belirleyen kalemler
- ✓ Model sayısı: Çoklu başvuruda model başına maliyet düşer
- ✓ Resmî harçlar: TÜRKPATENT tarafından her yıl güncellenir
- ✓ Görsel hazırlık: Mevcut katalog fotoğraflarınız uygunsa ek maliyet doğmaz
- ✓ Yayım ve belge ücretleri
Güncel harçlar her yıl değiştiği için sabit bir rakam vermiyoruz. Modellerinizin görsellerini iletin; kaç başvuruya bölmenin en ekonomik olduğunu hesaplayıp kalem kalem net bir teklif sunalım.
Modeliniz taklit edilirse ne yapabilirsiniz?
Tescilli tasarım sahibi olarak elinizde somut araçlar bulunur: taklit üreticiye ihtarname gönderebilir, üretim ve satışın durdurulması için ihtiyati tedbir talep edebilir, uğradığınız zarar için tazminat davası açabilirsiniz. Fuarlarda taklit ürünlerin standdan kaldırılmasını, pazaryerlerinde ise taklit ilanların yayından indirilmesini isteyebilirsiniz.
Bu araçların hepsi tescil belgesine dayanır. Tescilsiz bir modelde ise önce tasarımın size ait olduğunu ve karşı tarafın kopyaladığını ispatlamanız gerekir — bu da çoğu zaman süreci sonuçsuz bırakır.
Mekanizma geliştirdiyseniz ayrıca değerlendirilir
Koltuğunuzda yeni bir teknik çözüm varsa — örneğin özgün bir yatak açma mekanizması, yeni bir baş desteği sistemi — bu görünümden bağımsız olarak patent veya faydalı model ile korunabilir. Mobilya sektöründe karşılaştığımız mekanizma iyileştirmeleri çoğunlukla faydalı model ile daha hızlı ve ekonomik biçimde korunur. Model hem görünüm hem mekanizma olarak yeniyse iki koruma birlikte alınabilir.
İnegöl ve Bursa mobilyacıları için
İnegöl, Türkiye'nin mobilya üretim merkezidir. Yeni bir koltuk ya da kanepe modeli piyasaya sürülür sürülmez taklitleri hızla çıkabilir. Modelinizi piyasaya çıkmadan önce tescil ettirmeniz koruma açısından kritik önemdedir; çünkü tescil, başvuru tarihine göre hak sağlar. Osmanbey Cad. No: 25 İnegöl / Bursa adresindeki ofisimizden bölgedeki üreticilere hizmet veriyoruz — modellerinizi getirin, aynı gün değerlendirelim.